آنفلوآنزا (Flu) یک بیماری تنفسی واگیردار است که توسط ویروس‌های آنفلوآنزا ایجاد می‌شود و می‌تواند منجر به عوارض جدی، به خصوص در گروه‌های پرخطر، شود. این بیماری جدی‌تر از سرماخوردگی معمولی است و هر ساله میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان مبتلا می‌کند.

۱.  علت ابتلا و انتقال آنفلوآنزا

علت اصلی بیماری آنفلوآنزا، ویروس‌های آنفلوآنزا (عمدتاً انواع A وB) هستند که دستگاه تنفسی (بینی، گلو و ریه‌ها) را آلوده می‌کنند.

نحوه سرایت:

• قطرات تنفسی (اصلی‌ترین راه): ویروس عمدتاً از طریق قطرات کوچکی که هنگام سرفه، عطسه یا حتی صحبت کردن فرد بیمار در هوا پخش می‌شوند، منتقل می‌گردد.
• تماس مستقیم: لمس سطوح یا اشیائی که قطرات آلوده روی آن‌ها نشسته‌اند (مانند دستگیره در، میز، تلفن) و سپس لمس چشم‌ها، بینی یا دهان می‌تواند باعث انتقال شود.
• دوره واگیری: افراد مبتلا می‌توانند حتی قبل از بروز علائم و همچنین در طول بیماری (تا ۷ روز پس از شروع علائم) ویروس را به دیگران سرایت دهند.
• فصل شیوع: آنفلوآنزا ممکن است در تمام طول سال رخ دهد، اما شیوع آن معمولاً در فصول سرد سال (پاییز و زمستان) بیشتر است.

۲.  پیشگیری از آنفلوآنزا

پیشگیری بهترین راه برای محافظت در برابر آنفلوآنزا و عوارض آن است.

مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه:

1. واکسیناسیون سالانه آنفلوآنزا:
   • این موثرترین راه پیشگیری، به خصوص برای گروه‌های پرخطر، است.
   • واکسن هر ساله با سویه‌های جدید ویروس به‌روزرسانی می‌شود.
   • بهترین زمان تزریق معمولاً از اواسط شهریور تا اواسط مهرماه است، زیرا حدود دو هفته طول می‌کشد تا ایمنی در بدن ایجاد شود.
2. رعایت بهداشت فردی و تنفسی:
   • شستشوی منظم دست‌ها: دست‌ها را به طور مکرر و کامل با آب و صابون (حداقل ۲۰ ثانیه) بشویید، یا از ضدعفونی‌کننده‌های حاوی الکل استفاده کنید.
   • آداب سرفه و عطسه: هنگام سرفه یا عطسه، دهان و بینی خود را با دستمال کاغذی بپوشانید و بلافاصله آن را در سطل زباله بیندازید، یا از بخش داخلی آرنج خود استفاده کنید.
   • اجتناب از لمس صورت: از لمس چشم‌ها، بینی و دهان خود با دست‌های آلوده خودداری کنید.
3. پرهیز از تماس نزدیک:
   • از دست دادن، روبوسی و بغل کردن با افرادی که علائم بیماری دارند خودداری کنید.
   • در فصول شیوع، در صورت امکان، از حضور در مکان‌های شلوغ و بدون تهویه مناسب پرهیز کنید.
   • در صورت بیماری، در خانه بمانید و از حضور در محل کار یا مدرسه اجتناب کنید.
4. تقویت سیستم ایمنی:
   • تغذیه سالم، نوشیدن مایعات کافی، خواب منظم و کافی، و ورزش ملایم می‌تواند به تقویت سیستم دفاعی بدن کمک کند.

۳. اقدامات حین ابتلا (مراقبت در منزل)

در صورت ابتلا به آنفلوآنزا، هدف اصلی کاهش شدت علائم، جلوگیری از عوارض و قطع زنجیره انتقال است.

• استراحت کافی:مهم‌ترین کار استراحت در منزل است. تا حداقل ۲۴ ساعت پس از قطع تب (بدون استفاده از داروهای تب‌بر) در خانه بمانید.
• نوشیدن مایعات: برای جلوگیری از کم آبی، مقدار زیادی آب، چای گرم، آبمیوه طبیعی و سوپ بنوشید.
• استفاده از داروهای بدون نسخه: برای کنترل تب و درد بدن، می‌توانید از داروهای تب‌بر و مسکن (مانند استامینوفن یا ایبوپروفن) استفاده کنید (توجه: بدون مشورت با پزشک از دادن آسپرین به کودکان و نوجوانان خودداری کنید).
• مرطوب‌سازی هوا: استفاده از دستگاه بخور می‌تواند به تسکین گلودرد و گرفتگی بینی کمک کند.
• شستشوی بینی: استفاده از محلول آب نمک (سالین) برای شستشوی بینی می‌تواند مجاری تنفسی را باز کند.
• استفاده از ماسک: اگر مجبور به حضور در کنار دیگران در منزل هستید، حتماً از ماسک استفاده کنید.
• داروهای ضدویروس: در موارد شدید و برای گروه‌های پرخطر، پزشک ممکن است داروهای ضدویروس (مثل تامی‌فلو) تجویز کند. این داروها در صورتی که ظرف ۴۸ ساعت اول پس از شروع علائم مصرف شوند، بیشترین اثربخشی را دارند.

۴. گروه‌های پرخطر و اقدامات ویژه

گروه‌های پرخطر در صورت ابتلا به آنفلوآنزا بیشتر در معرض خطر عوارض جدی (مانند ذات‌الریه، بستری شدن و حتی مرگ) قرار دارند.

علائم خطر که نیاز به مراجعه فوری پزشکی دارند:

• مشکل یا تنگی نفس شدید
• درد یا فشار قفسه سینه یا شکم
• سرگیجه ناگهانی، گیجی یا ناتوانی در بیدار شدن
• تب بالا که بهبود نمی‌یابد یا عود می‌کند
• کبودی لب‌ها یا صورت
• عدم توانایی در نوشیدن مایعات کافی

۵. جاهای پُرخطر برای ابتلا

مکان‌هایی که احتمال انتقال ویروس در آن‌ها به دلیل تراکم جمعیت و تهویه نامناسب بیشتر است:

• وسایل حمل و نقل عمومی: اتوبوس، مترو، تاکسی‌های شلوغ.
• مکان‌های تجمعی و بسته: مدارس، دانشگاه‌ها، مهدکودک‌ها، سینماها، تئاترها، و سالن‌های همایش.
• مراکز درمانی و بیمارستان‌ها: به دلیل حضور افراد بیمار، این محیط‌ها می‌توانند خطرناک باشند.
• محیط‌های کاری شلوغ: ادارات و کارگاه‌هایی که تهویه ضعیفی دارند.
• خانه‌های سالمندان و آسایشگاه‌ها.

توصیه: در این اماکن، به خصوص در فصول شیوع، استفاده از ماسک و شستشوی فوری دست‌ها پس از خروج، به شدت توصیه می‌شود.