تازه ها
نامه‌های میرزا ملکم خان کاظم‌الدوله

به اهتمام علی اصغر حقدار. نشر چشمه

میرزا ملکم خان (متولد 1249 قمری) از نخستین روشن فکران ایرانی عصر قاجار است که از ده سالگی در پاریس زندگی و تحصیل کرده  و پس از بازگشت از اروپا، ابتدا به عنوان مترجم و سپس  معلم مدرسه دارالفنون و پس از آن با حمایت سپهسالار و مشیرالدوله به عنوان  سفیر درکشورهای  انگلستان، آلمان، فرانسه و ایتالیا ،وارد دستگاه حکومتی ایران می شود.

ملکم خان که تحت تأثیر تمدن و ترقیات علمی و انقلاب صنعتی اروپا قرار گرفته بود ضمن آشنایی با اندیشه های عصر روشنگری مبلغ اصلاحات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در نظام حکومتی ایرانی و برخورداری مردم ایران از دستاوردهای جدید علمی و فرهنگی از قبیل راه آهن، تلگراف، بانک و آموزش و پرورش نوین می گردد.

ملکم خان نخستین خط تلگراف را در ایران احداث می کند و نیز پایه گذار نخستین لژ فراموسونری در ایران است. که با مخالفت ناصرالدین شاه رو به رو و تعطیل می شود.

در این کتاب نامه های ملکم خان را که در مقام نماینده ایران در کشور های مختلف به مقامات وقت ایرانی از جمله شاه و مشیرالدوله نوشته جمع آوری شده  آن چه که از مجموع مفاهیم  جمله ها بر می آید این است که ملکم خان به دلیل اقامت طولانی در کشور های اروپایی و آشنایی با زمینه های فکری رنسانس و انقلاب  صنعتی کوشش میکند در هر فرصتی دولت مردان ایران را متوجه عقب ماندگی کشور از قافله تمدن و پیشرفت های جدید علمی نماید و اصلاح امور مالی، گمرکی، ایجاد ارتش منظم و پلیس و تشکیل وزارتخانه ها، خصوصاً احداث راه آهن را به عنوان پایه و اساس اصلاح دولت و پیشرفتهای علمی و فنی معرفی، وآنان را متوجه لزوم هماهنگی باتحولات جدید می نماید.

در سال 1903 در نامه ای به  مشیرالدوله چنین می نویسد: ما اهل مشرق با آن توکلی که داریم، حکم آینده را به تقدیر آسمانی می گذاریم. اما وزرا و علمای فرهنگستان با قبول مقدرات   الهی، انسان را کامل مختار می دانند  و به حکم درس های تاریخ مقدمات  حمالیه ی مشرق را منشأ و نتایج دیگر قرار می دهند….».

در پاسخ یکی از وزرا می نویسد.از خلق فرنگستان صد کرور پول بگیرید و صد نفر معلم و مهندس و صاحب منصب بخواهید که در تحت نظر ده وزیر ایرانی کارهای اداری را موافق این عهد نظم دهند   .بیست کمپانی دعوت نمایید و  امتیاز دهید که صد کرور تومان به ایران بیاورند و احداثات معظم و راه آهن بسازند .در هریک از ممالک ایران بانک تجارت و ملی و زراعت بسازید و معادن و آب ها و جنگل را موافق این عهد نظم بدهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *